We digitaliseren ons productieproces. Maar wat gebeurt er met ons leerproces?

Volgens Jaap Dijkgraaf, bestuurder van Newfora, verdient die vraag meer aandacht. In de bouwsector leren professionals hun vak voor een belangrijk deel in de praktijk. Jonge professionals lopen mee met ervaren collega's, voeren relatief eenvoudige werkzaamheden uit en krijgen gaandeweg steeds complexere vraagstukken voorgelegd. Zo groeit niet alleen hun kennis, maar ook hun vermogen om afwegingen te maken.

“We lopen het risico dat veel werk dat nu door junior medewerkers wordt gedaan, wordt vervangen door AI. Daarbij vergeten we dat die junior vaak aan het begin staat van een leertraject van tien tot vijftien jaar dat uiteindelijk een senior oplevert die complexe afwegingen kan maken.”

Als werkzaamheden door AI veranderen, moeten we verder kijken dan de directe winst van automatisering. We moeten ook nadenken over de ervaring die professionals via dat werk opdoen.

Digitalisering biedt ook nieuwe mogelijkheden om te leren

Tegelijkertijd biedt digitalisering nieuwe mogelijkheden om te leren. Technologie verandert hoe mensen hun vak uitoefenen en leren, maar maakt het ook mogelijk om kennis en ervaring breder te benutten.

In gebouwen en projecten ontstaat voortdurend nieuwe kennis. Gebouwen leveren steeds meer data over hun prestaties en digitale systemen maken processen inzichtelijker. Maar meer informatie betekent niet automatisch dat we er ook meer van leren.

“Data wordt pas waardevol als het leidt tot nieuwe inzichten, ander gedrag en betere besluiten.”

Veel van wat we in de praktijk leren, blijft nu nog binnen één gebouw, één project of één organisatie. Terwijl wat vandaag in een ziekenhuis wordt geleerd, morgen ook relevant kan zijn voor een school. Inzichten uit de ene situatie kunnen waarde hebben voor vele andere.

Digitalisering maakt het mogelijk om die ervaringen beter te benutten. Door inzichten vast te leggen en te vergelijken, hoeven we niet overal opnieuw hetzelfde uit te vinden.

“De echte belofte van digitalisering zit niet in meer data, maar in het vermogen om op schaal van elkaar te leren.”

Van individuele ervaring naar collectief leervermogen

Dit vraagt om collectief leervermogen: het vermogen om ervaringskennis om te zetten in gedeelde kennis en die over de grenzen van projecten en organisaties heen te benutten. 

Digitalisering raakt daarmee twee vormen van leren. Het verandert de manier waarop professionals zelf ervaring opdoen en maakt het tegelijkertijd mogelijk om veel meer te leren van kennis en ervaring die verspreid aanwezig is bij mensen, in projecten en in gebouwen.

De vraag is hoe we de mogelijkheden van technologie kunnen gebruiken om het leren opnieuw te organiseren.

Wie ontwerpt het nieuwe leerproces?

“De sector digitaliseert haar productieproces zonder haar leerproces opnieuw te ontwerpen.”

Als een deel van het werk waarmee jonge professionals nu ervaring opdoen verandert of verdwijnt, zullen organisaties andere manieren moeten vinden om die ervaring op te bouwen.

Binnen Newfora wordt daarom ook gekeken naar hoe we het leren anders kunnen organiseren. Een belangrijke stap daarin is om de kennis van ervaren experts bewuster in te zetten. Door experts uit verschillende bureaus met elkaar te verbinden, zichtbaar te maken wie waar veel van weet en jonge professionals toegang te geven tot die kennis. Leren hoeft dan niet beperkt te blijven tot de ervaren collega's binnen het eigen team of bureau.

Maar kennis overdragen is niet hetzelfde als ervaring opdoen. Als AI een deel van het uitvoerende werk overneemt, moeten we ook nadenken over de momenten waarop jonge professionals leren om context te begrijpen, belangen af te wegen en tot een professioneel oordeel te komen. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat zij eerder worden meegenomen in klantgesprekken en complexe afwegingen.

Zo krijgt collectief leervermogen binnen Newfora een praktische betekenis. Het gaat om leren van data en ervaringen uit projecten én om het beter toegankelijk maken van de kennis en ervaring die al in het netwerk aanwezig is.

Hoe het leerproces van de toekomst er precies uitziet, weten we nog niet. Maar we kunnen er wel bewust aan bouwen. Een netwerk van verschillende bureaus, disciplines en ervaren experts biedt mogelijkheden om kennis breder te delen en nieuwe manieren van leren te ontwikkelen.

De vraag is niet alleen welk werk AI van ons kan overnemen. Minstens zo belangrijk is welk werk mensen nodig hebben om ergens goed in te worden. En hoe we digitalisering kunnen gebruiken om sneller en beter van elkaar te leren.